پس ، فقر و فاقهء عبد به كلى سدّ شود و از دو عالم بىنياز گردد . و البته در اين تجلى خوف از تمام موجودات از او مرتفع شود ، و خوف حق تعالى جايگزين آن گردد و عظمت و حشمت حق سراسر قلب را فرا گيرد و از براى غير حق عظمت و حشمت و تصرف نبيند ، و حقيقت لا مُؤَثِّرَ في الوُجودِ إلّااللَّه را به قلب دريابد . و در اين حديث شريف « 1 » اشاره به بعض اين معانى فرموده كه فرمايد : « تفرغ لعبادتي أملأ قلبك غنى . . . » الحديث . و اين فراغت قلب براى عبادت كم كم انسان را ممكن است منتهى كند به اعلى مراتب حضور قلب براى عبادت . اين آثارى است كه شمّه‌اى از آن ذكر شد . اگر دل از اشتغال به حق و فراغت براى توجه به او منصرف گرديد ، اين غفلت سرمايهء تمام شقاوت‌ها و سرچشمهء تمام نقايص و امّ الامراض قلوب است . پس كدورت و ظلمتى به واسطهء اين غفلت دل را فراگيرد و حجاب‌هاى غليظى بين قلب و حق واقع شود كه نور هدايت در آن راه نيابد و از توفيقات الهيه محروم گردد ، و يكسره دل متوجه دنيا و تعمير بطن و فرج شود و در حجاب انّيّت و انانيّت فرو رود و نفس سرخود شود و خود به قدم انانيّت حركت كند ، و ذُلّ ذاتى و فقر حقيقى آن ظاهر گردد ، و در تمام حركات و سكنات بُعد از پيشگاه حق پيدا كند و يكسره خذلان شامل حالش گردد . چنانچه در حديث شريف از بعض اين معانى تعبير فرموده كه « قلبت را از اشتغال به دنيا مملو مىكنم و سدّ فقر و فاقه آن را نمىفرمايم و عنان امورت را به سر خودت مىاندازم » .

--> ( 1 ) - منظور حديث بيست و هفتم است كه در صفحه 467 گذشت .